Mijn kind wordt gepest: hoe maak je hem of haar weerbaar?
Bijgewerkt op: 20 sep
Je kind wordt gepest, en dat doet iets met je als ouder. Het liefst zou je de hele situatie voor hen oplossen:
naar school stappen;
de pester aanspreken;
en de problemen wegnemen bij je eigen zoon of dochter.
En dat is begrijpelijk!
Helaas stopt pesten vrijwel nooit in één klap, terwijl jouw kind wel iedere dag naar school moet en de pester(s) tegenkomt.
Als ouder kun je natuurlijk altijd contact opnemen met school, daarnaast kun je thuis je zoon of dochter helpen sterker te maken in hoe hij of zij met de situatie omgaat.
Weerbaarheid is aan te leren. In deze blog neem ik je mee wat je thuis kunt doen om aan de slag te gaan met weerbaarheid.
Herken je dit?
Niet elke puber vertelt uit zichzelf dat hij of zij gepest wordt. Vaak is dit te zien aan andere signalen:
● Je kind wil ineens niet meer naar school;
● Minder zin in dingen die hij of zij eerst wel leuk vond;
● Stiller worden, zich terugtrekken, of juist sneller boos worden thuis;
● Buikpijn of hoofdpijn zonder duidelijke oorzaak, vooral 's ochtends;
● Twijfelt aan zichzelf, zegt dingen als “ik kan niks goed doen”;
Herken je een aantal van deze signalen? Dan wil het niet direct zeggen dat er sprake is van pesten, maar het is wel een reden om het gesprek aan te gaan. Een luisterend oor te bieden en te achterhalen waarom hij of zij dit gedrag laat zien.
Hoe begin je dat gesprek?
Uit onderzoek naar gesprekken met kinderen over pesten wijst steeds naar dezelfde basishouding van de ouder/docent/leerkracht/mentor of ander vertrouwenspersoon:
rustig, nieuwsgierig en het niet meteen op willen lossen.
Het kan hierbij helpen om:
● Een laagdrempelig moment te kiezen: bijvoorbeeld tijdens het autorijden, een wandeling, het afruimen van de tafel. Je kind ervaart hierdoor minder druk, er is minder oogcontact nodig.
● Open vragen te stellen: "Wat gebeurde er toen?" of "Hoe voelde dat?" werkt vaak beter dan vragen die met ja of nee beantwoord kunnen worden zoals "Word je gepest?".
● Uitgebreid te luisteren i.p.v. direct op willen lossen: Het is belangrijk dat kinderen zich eerst gehoord voelen en vaak staan ze er daarna pas voor open om vervolgstappen te ondernemen.
● Het gevoel van het kind te erkennen: "Wat vervelend dat je dit meemaakt" of "Je hoeft dit niet te verdienen" laat je kind zich geloofd en gesteund voelen.
● Te voorkomen dat je te snel conclusies trekt: Het is belangrijk dat je het gehele verhaal als ouder kent, wil je te snel en dan kan je zoon of dochter het gevoel krijgen de controle te verliezen en uit contact gaan.
Sommige pubers vinden het lastig om zich direct open te stellen, dit is niet erg. Laat merken dat je er voor je zoon of dochter bent. Vaak werken herhaalde, korte en ontspannen gesprekjes beter dan één lang gesprek.
Weerbaarheid is geen kwestie van 'hard worden'
Het helpt dat wanneer gepeste kinderen gaan werken aan hun weerbaarheid. Helaas is er hierbij een groot misverstand, weerbaarheid betekent niet dat het kind alleen maar van zich af moet bijten, het zich niet meer aan mag trekken, terug moet vechten of te wel harder moet worden.
Weerbaar betekent dat je kind:
● bewust is van zijn of haar eigen grenzen en die ook durft aan te geven;
● weet hoe hij of zij hulp moet vragen, zonder dat het voelt als klikken;
● overeind blijft in zijn zelfvertrouwen, stevig blijft staan, al wil de ander die onderuit halen;
● leert te onderscheiden: wat zegt dit over mij en wat zegt dit over de ander.
Wat vooral goed is om te weten is dat weerbaarheid te trainen is. Het zijn vaardigheden die je kunt oefenen en aanleren.
Zo oefen je weerbaarheid thuis
Als ouder kun je je kind helpen door te oefenen aan weerbaarheid. Hier een aantal voorbeelden
Oefen met het geven van reacties: Kinderen die gepest worden reageren vaak met stilte, tranen of juist woede. Deze reacties kunnen juist het pesten aanwakkeren. Je kunt daarom met je kind een aantal zinnen oefenen zoals bijvoorbeeld: "Hou daar mee op", "ik vind dat niet grappig".
Werk aan lichaamstaal: Rechtop staan, oogcontact maken en een rustige stem kunnen helpen om steviger over te komen op de pester. Helaas blijkt uit onderzoek dat kinderen die onzeker zijn in hun lichaamstaal vaker doelwit zijn van pesten.
Zelfvertrouwen opbouwen buiten de pestsituatie: Een hobby, sport of iets waar je kind heel goed in is en waar hij of zij gewaardeerd wordt doet meer dan je zou denken. Het geeft een tegenwicht aan het pesten.
Bespreek met je kind wat grenzen zijn: bespreek met je kind wat zijn of haar grens is. Hoe dicht mag iemand bij je komen? Dit kun je fysiek uittesten door in de woonkamer samen te "testen" wat voor jouw kind prettig is en wat niet.
Hulp leren vragen als vaardigheid: Bespreek met je kind welke volwassene je kind kan aanspreken op school en hoe je dat dan doet. Dat zorgt ervoor dat de drempel lager wordt dan in het moment zelf.
Wat jij als ouder daarnaast kunt doen
Naast dat je er voor je kind kunt zijn door te luisteren of te oefenen met weerbaarheid is het belangrijk dat je ook als ouder aan de bel trekt bij school. Dit heeft een versterkt effect, je kind voelt zich gehoord en de drempel wordt lager voor je zoon of dochter om bij de leerkracht of mentor zijn verhaal te doen.
Wanneer is een weerbaarheidstraining of coaching zinvol?
Sommige kinderen hebben genoeg aan een aantal gesprekken thuis. Voor anderen helpt het om dit in een groep te oefenen, samen met leeftijdsgenoten die vergelijkbare dingen meemaken of juist 1:1 met een coach.
Overweeg een weerbaarheidstraining of pubercoaching als:
● de situatie al langere tijd speelt, ook na gesprekken met school
● je kind zichtbaar last houdt van zijn zelfvertrouwen, ook buiten de pestsituatie
● je merkt dat je kind sowieso moeite heeft om overeind te blijven in groepen, nu en al langer
● jij als ouder zelf niet goed weet hoe je verder kunt helpen dan er alleen maar voor zijn
Bij FYDwijs geef ik psycho-fysieke weerbaarheidstrainingen en pubercoaching met ervaringen vanuit de onderwijspraktijk. Geen standaard programma, maar juist op maat, passend bij de leeftijdsfase en hulpvraag van de groep of de individuele jongere.
