Waarom ben ik gestart met FYDwijs? Preventief investeren in de weerbaarheid van jongeren

Ik wil graag preventief werken aan de weerbaarheid van jongeren

Als ondersteuningscoördinator in het voortgezet onderwijs (vo) kom ik dagelijks in aanraking met zware casuïstiek. Situaties waarin een jongere kwetsbaar is, vaak ontstaan op de thema's waar ik me met FYDwijs mee bezighoud: sociale druk, weerbaarheid, online risico's en identiteit. Uit die dagelijkse praktijk is FYDwijs ontstaan.

Achter de feiten aanlopen

Wat me in mijn werk steeds opnieuw opviel: ik liep achter de feiten aan. Er gebeurde eerst iets, een incident, een onveilige situatie, een jongere die vastliep, en pas dán werd er gehandeld. Op dat moment ben je als school, als ondersteuningscoördinator, ouder en als jongere zelf eigenlijk al te laat. De schade is er al en de begeleiding die volgt is vaak reparatie in plaats van bescherming.

Dit heeft mij de afgelopen jaren bezig gehouden. Steeds vaker vroeg ik me af: wat als we niet pas ingrijpen als het misgaat, maar jongeren juist vóóraf sterker maken? Die vraag heeft me aangezet om me te verdiepen in een preventievere aanpak en zo is ben ik FYDwijs gaan opzetten.

Van reageren naar versterken

FYDwijs is ontstaan vanuit de overtuiging dat je jongeren aan de voorkant kunt versterken, in plaats van alleen te reageren als er al iets is misgegaan. Door in te zetten op weerbaarheid, zelfvertrouwen en bewustwording voordat een jongere in een kwetsbare situatie terechtkomt, verschuift de rol van ouder, school en jongerencoach van brandjes blussen naar structureel bouwen aan veerkracht.

Werkt preventief investeren in weerbaarheid ?

Deze aanpak is niet alleen gebaseerd op ervaring uit de praktijk, maar wordt ook ondersteund door wetenschappelijk onderzoek.

1. Sociale vaardigheidstrainingen verbeteren het emotioneel welzijn:

Uit het dossier 'Wat werkt bij het versterken van weerbaarheid van jongeren' (Movisie) blijkt dat sociale vaardigheidstrainingen een positief effect hebben op het emotioneel welzijn van jongeren. Denk aan minder angstklachten, minder depressieve klachten en minder sociale terugtrekking. Daarnaast noemt onderzoeker Jolien Geerlings (Movisie) vijf werkzame elementen voor het versterken van weerbaarheid, waaronder het werken aan een positieve identiteit en zelfregie: jongeren die zelf keuzes leren maken en nadenken over hun toekomst, zijn beter bestand tegen stress.

2. Betrokkenheid van school en ouders vergroot de effectiviteit:

Het Trimbos-instituut presenteerde een factsheet over mentale weerbaarheid in de schoolsetting. Daaruit komt naar voren dat interventies waarbij leraren en ouders betrokken zijn, sterkere wetenschappelijke bewijs voor effectiviteit laten zien dan losstaande, eenmalige trainingen. Dit onderstreept dat preventie het sterkst werkt wanneer school, thuis en de jongere zelf samen optrekken, en niet als een op zich zelf staande interventie.

Kortom: investeren in weerbaarheid werkt het best wanneer het structureel is, meerdere sessies omvat en wordt gedragen door de omgeving van de jongere. Dit sluit aan bij de uitgangspunten van FYDwijs.

Signalen vanuit het werkveld

Er klinken steeds meer geluiden, onder andere van psychiater Jim van Os, die kritisch zijn op de traditionele psychiatrie. De boodschap: niet ieder psychisch worstelen hoeft direct een label of een zwaar traject te krijgen. Vaak is er vooral behoefte aan een omgeving die vroeg signaleert, serieus neemt en versterkt, voordat problemen escaleren tot iets waar zwaardere zorg voor nodig is. Minder medicaliseren, meer begeleiden en versterken. Preventie en vroege ondersteuning, zoals FYDwijs die biedt, sluiten precies op die bredere beweging aan.

Wat dit betekent voor scholen en professionals

Voor scholen en ondersteuningscoördinatoren betekent dit dat preventie geen eenmalige les of gastspreker hoeft te zijn, maar een doorlopende lijn kan zijn die jongeren daadwerkelijk sterker maakt. FYDwijs helpt hierbij door op maatgemaakte trajecten te bieden over kwetsbare thema's waar jongeren mee te maken krijgen bespreekbaar te maken.

Veelgestelde vragen

Wat betekent preventief werken aan weerbaarheid van jongeren? Preventief werken aan weerbaarheid betekent dat je jongeren al versterkt voordat ze in een kwetsbare of risicovolle situatie terechtkomen, in plaats van pas te reageren als er al iets is misgegaan. Denk aan het trainen van sociale vaardigheden, zelfregie en een positieve identiteit.

Waarom is weerbaarheid trainen op school effectief? Onderzoek laat zien dat weerbaarheidsinterventies het meest effectief zijn wanneer ze uit meerdere sessies bestaan en wanneer leraren en ouders erbij betrokken zijn, in plaats van een eenmalige les of gastles.

Voor wie is FYDwijs bedoeld? FYDwijs is bedoeld voor jongeren, ouders, scholen en professionals in het onderwijs die jongeren structureel willen versterken op thema's als weerbaarheid, sociale druk en online veiligheid.

Hoe verschilt FYDwijs van een eenmalige gastles over weerbaarheid? Waar een eenmalige gastles vooral kennis en bewustzijn vergroot, zet FYDwijs in op een doorlopende lijn, aansluitend bij de wetenschappelijke inzichten dat herhaling en betrokkenheid van de omgeving nodig zijn voor blijvend effect.

Tot slot

FYDwijs is niet ontstaan vanuit een idee op papier, maar vanuit wat ik dagelijks in de praktijk zag gebeuren. Vanuit de overtuiging en inmiddels ook de wetenschappelijke onderbouwing, dat we jongeren beter kunnen versterken, in plaats van er alleen op te reageren als het al zover is.

Wil je weten hoe FYDwijs jouw jongere, school of organisatie kan ondersteunen bij het preventief versterken van jongeren? Neem contact op voor de mogelijkheden.

Bronnen

• Movisie, dossier 'Wat werkt bij het versterken van weerbaarheid van jongeren'

• Trimbos-instituut, factsheet 'Mentale weerbaarheid en mentaal welbevinden in de schoolsetting'